KATEGORİLER

Meslek Standartları ve Ulusal YeterliliklerBasında İNTES ve İNTESMYM

 

 


 

 

2011 yılında yapılan toplantılar



İNTES ÇÖZÜM ARAMA KONFERANSLARI 37

İNTES BAŞKANI KOÇOĞLU''(KAMU İHALE KANUNU’NDA) GELİNEN NOKTA,  MAALESEF ESKİYİ ARATMAYA BAŞLADI''DEDİ
KOÇOĞLU''KANUNUN UYGULAMASINDAKİ EN ÖNEMLİ KIRMIZI NOKTA, AŞIRI DÜŞÜK TEKLİFLER''DEDİ

Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası’nın  “Kamu İhale Mevzuatında Yapılan Son Değişiklikler” konulu 37’inci Çözüm Arama Konferansı 29 Haziran 2011 Salı günü Swiss Hotel’de yapıldı.  

İNTES Başkanı M. Şükrü Koçoğlu, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, Kamu İhale Kanunu'nun yaklaşık 10 yıl önce ''çok iyi bir hevesle'' çıkarıldığını ifade ederek, başta aşırı düşük teklif olmak üzere bazı uygulamaları eleştirdi ve ''Gelinen nokta, maalesef eskiyi aratmaya başladı'' dedi.

İNTES Başkanı Koçoğlu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun yayımlanmasının üzerinden neredeyse 10 yıl geçtiğine işaret ederek, ''çok iyi bir hevesle'' yola çıkıldığını, Avrupa Birliği'ne uyumun ve mühendisliğin daha fazla ön plana çıkarılmasının hedeflendiğini anlattı. ''Fakat gelinen nokta maalesef eskiyi aratmaya başladı, çoktan başladı, şu anda da bunun acılarını çekiyoruz. Kimler çekiyor? Gerçekten kurumsallaşmaya heves etmiş, sektörde uzun yıllar emek vermiş, bir sürü işler yapmış başarmış, bitirmiş firmalarda artık iş alamama gibi bir endişe var.

Endişe dışında şu anda böyle bir fiiliyat da var'' diyen Koçoğlu, yasanın uygulanmasıyla ilgili sıkıntılar yaşandığını kaydetti.

Kamu İhale Kurumunun denge yaratmaya çalıştığını dile getiren Koçoğlu, ''Ancak tabii ne yapsanız bazı yerler kanuna takılıyor, bazı yerler alışkanlığa takılıyor. Takıla takıla bizler de iş alamama takıntısına takılmaya başladık'' dedi. Koçoğlu, kendileri açısından uygulamadaki ana sorunu, kırmızı noktayı; aşırı düşük teklifler ve aşırı düşük sorgulamasının oluşturduğunu belirterek, uygulamadan sektöre yeni girmiş, hiçbir tecrübesi bulunmayan belli bir kesim dışında kimsenin memnun olmadığını, sistemde bir değişikliğe gitmek gerektiğini kaydetti.

Bugün artık işi yapmanın değil, işi almanın esas hale geldiğini dile getiren Koçoğlu,  'Artık bu aşırı düşük teklifler, son derece kangren oldu. Buna hal yolu, çıkış yolu bulalım. 'Ortalama' dışında biz bir çıkış yolu bulamadık'' dedi.

-KİK Başkan Vekili Özkan:  -''Kurul Kararlarına Karşı İlk Derece Mahkemesi Olarak İdare Mahkemeleri Yerine Danıştay'da Dava Konusu Olması Halinde Süreçler Oldukça Kısalacaktır''

Son olarak açış konuşması KİKL Başkan Vekili Kazım Özkan tarafından yapıldı.

                                                           

Başkan Vekili Özkan da Yapım İşleri İhalelerine yönelik ikincil mevzuatta yapılan ve yayımlanma aşamasında olan değişiklikler hakkında bilgi verdi. Değişikliklerin Ağustos ayında yürürlüğe gireceğini belirten Özkan, geçmiş dönemde yaşanan sorunlar dikkate alınarak, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'nin yeniden ele alındığını ve benzer iş gruplarının yeniden belirlendiğini ifade etti.

Özkan, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler kapsamında, iş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterlerin değiştiğini, iş ortaklıklarına ait iş deneyim belgelerinin kullanımı konusunda değişiklik yapıldığını, konsorsiyum ortaklarına iş durum belgesi düzenlemesinin koşullarının belirlendiğini anlattı. Özkan, ayrıca iş belgelerinin kullanımında belgenin süresinin hesabında hak etme tarihinin konusunun düzenlendiğini ve anahtar teknik personele ilişkin düzenlemede değişiklik yapıldığını kaydetti.

Alt yüklenici kullanımına ilişkin anlayış değişikliğine de gidildiğini ve buna ilişkin hükümlerin düzenlendiğini dile getiren Özkan, ihale kararının sonuç bildirimine, ihale komisyon kararının da eklenme zorunluluğu getirilerek şeffaflık konusunda önemli bir adım atıldığını söyledi.

Daha önce aşırı düşük teklif sorgulamasının proforma faturayla yapıldığını kaydeden Özkan, şimdi ise alış satış faturası ortalama birim maliyet, bir önceki vergi dönemi, tekliflerin yüzde 80'ini açıklama kriterleri konularak, sorgulamanın daha nitelikli bir hale getirildiğini ifade etti.

Aşırı düşük teklifler ve sorgulamayla ilgili Koçoğlu'nun dile getirdiği eleştirilere de değinen Özkan, ''Burada ortalamaya mı tekrar geçilir? Ancak ortalama, Devlet İhale Kanunu yürürlükteyken uygulandı. Bayındırlık Bakanlığı her yıl farklı versiyonlarını ortalamanın koyarak, uyguladı. Bunun da artısı eksisi tartışılabilir'' dedi ve yuvarlak masa platformunda konunun daha sağlıklı tartışılabileceğini kaydetti.

Konuşmasında yargı sürecinin uzun sürmesinin işleri sekteye uğrattığına da değinen Özkan, mevcut durumda kurul kararlarına karşı 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemeleri'nde dava açıldığını, idare mahkemelerince verilen kararlara karşıda Bölge İdare Mahkemelerince itiraz edilebildiğini ve son karar mercii olarak da Danıştay 13. Dairesine başvurulabildiğini anlattı.

Belirtilen süreçte, her aşamada alınan mahkeme kararlarının bir önceki karardan farklı sonucunun bulunması halinde kurul tarafından her aşamaya göre yeni bir karar alındığını ifade eden Özkan, ''Kamu İhale Kanunu’nda yapılacak değişiklikle Kurul kararlarına karşı ilk derece mahkemesi olarak idare mahkemeleri yerine Danıştayda dava konusu olması halinde mevcut duruma göre süreçler oldukça kısalacağı değerlendirilmektedir'' dedi

Açış konuşmalarının ardından Panel bölümüne geçildi.

Kamu İhale Kurumu Başkan Yardımcısı Oğuz Çalık’ın oturum başkanı olduğu Panelde Kamu İhale Kurumu Grup Başkanı Ayhan Akyazı, Kamu İhale Kurumu Uzmanı Funda Toprak panelde konuşmacı olarak yer aldılar.

Panelin girişinde Çalık, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin kapsamı ve uygulama esaslarıyla ilgili sektör temsilcilerine bilgi verdi. Çalık, sistemin sadeleştirilmesine yönelik sektör mensuplarından gelecek önerilere açık olduklarını kaydetti. Çalık, “Kamikaze tekliflerden yakınıyorsunuz, ancak şapkadan tavşan çıkarmamız da bekleniyor”

İNTES başkanı Koçoğlu, Çalık’tan sonra kısa bir açıklama yaptı.  Koçoğlu, “Azınlığı ön planda tutmanızı eleştiriyorum. Yetkinin idarede olması lazım. KİK’in şikayet sonrası kararları firmalara iş alıp verdirebiliyor. Uzman-ehil kurulun iş yapması lazım. O nedenle, şirketlerin yönetim kurullarında asgari 1-2 mühendis olmasını istedik” dedi.

Panelde ilk olarak Kamu İhale Kurumu Grup Başkanı Ayhan Akyazı  aşırı düşük teklifler konusunda bir sunum gerçekleştirdi.

Yaptığı konuşmada, yapım işlerinde aşırı düşük teklifler uzunca süredir önemli bir sorun haline gelerek tartışılmaya başlandığını ve  konunun muhatapları tarafından bazı çözüm önerileri dile getirildiğini belirten Akyazı, bu konuda özetle şunları söyledi:

“Kurum olarak biz bu sorunun çözümlenmesine ilişkin olarak ikincil mevzuatta oldukça kapsamlı düzenlemeler yapmış olmamıza rağmen, gerek 4734 sayılı Kanun’dan gelen kısıtlamalar ve konunun çok kapsamlı ve karmaşık olması gerekse idarelerin ve/veya isteklilerin maliyet hesaplama usul ve yöntemlerinden kaynaklanan olumsuzluklar nedeniyle maalesef istenen sonuca tam olarak ulaşmış değiliz.

Aşırı düşük teklifle iş alan yükleniciler zarar etmemek veya zararlarını azaltmak amacıyla bazen kaliteden ödün vererek maliyetlerini azaltma çabalarına başvurmakta, bu da kamu yatırımlarında kalite sorununu ortaya çıkarmakta veya idarenin sözleşmenin feshedilmesi gibi yasal yollara başvurmaları durumunda yatırım projelerinin istenen zamanda gerçekleştirilmesinde gecikmelere yol açmaktadır. Bu nedenle kamu alımlarında aşırı düşük sorunu yalnızca ülkemizde değil, bütün dünyada çözümlenmesi gereken bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

İdareler aşırı düşük teklifleri neden kabul ederler? Tabii, birincisi, idare maliyet öngörüsünü hatalı olarak hesaplayabilir. Yani aslında o işin ne kadar bir bedelle yapılacağı konusunda çok da doğru bir öngörüsü yoktur. Tabii, ihale komisyonunun önünde daha düşük bir teklif mevcut iken, ihalenin daha yüksek bir teklife verilmesi sonucu komisyonun veya idarelerin, denetim, müfettiş korkusundan, tenkitlerden kaçınmak amacıyla aşırı düşük teklifi kabul ediyorlar. Üçüncü nedenimiz de kamu kaynağı kullanan idareler tabii ki her tür işlemlerini gerekçelendirmekle yükümlü olduklarından dolayı, ihaleyi en ucuza verme işleminin gerekçelendirilmesi de gayet basit olduğundan dolayı  –tam doğru olmasa da- idareler ihaleyi en düşük teklife verme seçeneğinin kolaycılığı ile aşırı düşük teklifin sözleşmenin uygulanması aşamasında doğuracağı sorunlar arasında bir seçenek yapma durumunda kalmaktadırlar.”

ABD’de uygulanan teminat sistemleri, gerçekçi olmayan tekliflerin sunulmasını önlendiğini anlatan ve yüz yılı aşkın bir süredir etkin bir biçimde uygulanan Miller Yasası’ndan söz eden Akyazı, “ Söz konusu yasal düzenlemede aşırı düşük teklif sorunu, aşırı düşük teklif verilmesinin tamamen önlenmesini sağlamaya yahut aşırı düşük tekliflerin idareler açısından doğuracağı riskleri ortadan kaldırmaya yönelik yaklaşımlar içermektedir.” dedi.  Bu konuda etkili araçlarımızdan biri de, yapım işlerinde yeterlilik sertifikası olduğunu kaydeden Akyazı, “Gelinen noktada yapım müteahhitliğinin belli standartlara sahip olmasının sağlanması için gerekli yasal mevzuatın oluşturulması kanuni bir zorunluluk haline gelmiş durumda.” diye konuştu.

Akyazı, hiçbir gruba dahil edilemediğinin tespit edilmesi durumunda idarenin “benzer iş tanımlaması”nı kendisinin yapacağını belirterek “İhale konusu yapım işinin benzer iş belirlemesini idare tespit edecek. Tabii, elbette idare eğer uygun görüyorsa birden fazla iş grubuna da atıfta bulunabilir. Ancak deniyorsa ki: İdarelere takdir yetkisi tanımayalım, KİK bunu kısıtlasın, KİK belirlesin… Ancak bu anlayışla uygulamada inanın ileride ihaleleri istenmeyen yönlere getirecektir.” dedi.

Çalık Sıkıntıları Aktardı

Kamu İhale Kurulu Başkan Yardımcısı Oğuz Çalık ise sistemi değiştirme ile ilgili yaşadıkları sıkıntıları dile getirirken şunları söyledi:

“Sistemi değiştireceksek de nelere yol açacağını da düşünmemiz gerekiyor. Şu anda açık söylemek gerekirse, sıkıntımız şu: Yaklaşık maliyetteki yanlışlığı demeyelim de piyasa rayiçlerini yansıtmamayı hepimiz kabul ediyor görünüyoruz, hep söylerken hicap duymakla birlikte, kamikaze dediğimiz tekliflerden şikayet ediyoruz ve ondan sonra da hadi Kamu İhale Kurumu kamikaze teklifleri bir tarafta, piyasa rayicini yansıtmayan yaklaşık maliyet bir tarafta şapkadan tavşan çıkar! Biraz zorlanıyoruz. Dolayısıyla biz bu yükü, aşırı düşük teklifle ilgili kontrol yükünü sigorta şirketlerine, kefalet sistemine devretmeye şimdiden hazırız, alabilen alsın. Bununla ilgili çalışmaları yapacağız. Bununla ilgili kanuni düzeyde sigorta sektörü açısından yapılması gerekenlerle ilgili dilimizin döndüğünü onlara anlatacağız. Bununla ilgili çalışma zaten kendi içimizde yürütüyoruz ama dediğim gibi, bu bir sihirbazlık numarasıyla onların da halledebileceği bir şey değil diye düşünüyorum açıkçası.”

Kurum Uzmanların Funda Toprak ise Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde Yapılan Son Değişiklikler hakkında bilgiler aktardı

İdareler ve sektörden gelen taleplerin değerlendirilmesi sonucunda katılım ve rekabeti artıracak şekilde yapım işleri ihalelerini ilgilendiren önemli başlıklarda yeni düzenlemeler yapılmıştır yapıldığını bildiren Toprak,  15 Temmuz’da yürürlüğe girmesi planlanan değişikliklerin Benzer iş tebliği, İş hacmini gösteren belgeler, İş ortaklığına ait iş deneyim belgesinin kullanımı, Konsorsiyum ortağına iş durum belgesi düzenlenmesi,Anahtar teknik personeli Alt yüklenici çalıştırılması olduğunu belirtti.

2009 yılından itibaren idareler ve meslek örgütlerinden alınan görüşler ve beraber yapılan çalışmalar sonucunda, yaklaşık 5,5 yıldır yürürlükte bulunan “Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ” değiştirildiğini belirten Toprak özetle şunları söyledi:

Yönetmeliklerimizde yaptığımız değişiklikler, ilk olarak iş hacmini gösteren belgelerin kullanılmasıyla, yeterlilik kriteri olarak sunulacak iş hacmini gösteren belgelerle ilgiliydi.

İkinci olarak, iş ortaklıklarına ait iş deneyim belgelerinin kullanımıyla ilgili ciddi bir değişiklik yaptık. Gene sektördeki taleplerin değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıktı. Bence güzel bir değişiklik oldu.

Konsorsiyum ortağının iş durum belgesi düzenlenebilmesiyle ilgili yeni bir düzenleme yaptık.

Ekonomik ve mali yeterliliğe ilişkin belgelerle ilgili olarak iş hacmine gösteren belgelerde değişiklik yaptık. Biliyorsunuz, halen yürürlükte olan mevzuatımıza göre, işin yaklaşık maliyetin eşik değeri oranına göre idareler tarafından oluşturulan dokümanda üç yıla kadar veya üç yıla ait iş hacmini gösteren belgeleri istiyorduk. Bu da bize neyi getiriyordu? Minimum yaşı üç yıl olan firmalar belli ihalelere girebiliyordu, belli ihalelere de bir yaşında olan firmalar girebiliyordu.

Yaptığımız düzenlemeyle önceki düzenlememizi değiştirdik. Halen yürürlükte olan düzenlememiz nedir? Yaklaşık maliyetin eşik değerin yarısına eşit veya üzerinde ise son üç yıla ilişkin belgelerinizi sunmanız gerekiyordu. Eğer ki işin yaklaşık maliyeti eşik değerin onda 1’i ile eşik değerin yarısı arasında ise de son üç yıla kadarki belgelerinizi sunarak yeterlilik şartlarınızı oluşturmanızı istiyorduk.

Yeni düzenlememizle, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait belgelerde istenilen yeterlilik şartlarını, kriterlerini sağlayan bütün firmaların ihaleye katılımını sağlamış olduk.

Şimdi, ilk olarak iş ortaklığının deneyim belgesiyle ilgili bir düzenleme yaptık. Daha önce kurulmuş bir iş ortaklığı, aynı ortaklık yapısı ile yeni bir iş ortaklığı kurması durumunda bu iş ortaklığının daha önce elde etmiş olduğu iş deneyim belgesini yeni katılacağı ihalede de tam olarak değerlendirmek üzere kullanabilmesini sağladık. Böylece pilot ortak ve özel ortak için istenen asgari deneyim koşullarını ayrı ayrı sağlaması şartının da aranmayacağını hüküm altına aldık.

İş denetleme belgeleri ile bir tüzel kişiliğe, bir gerçek kişinin bir tüzel kişiliğe ortak olması durumunda ortaklarının da ilk beş yılında beşte 1 olarak değerlendirilmesi durumu var. Öyle olunca, çok farklı tarihler vardı, iş denetleme belgelerinin değerlendirilmesiyle ilgili farklı yorumlar çıkabiliyordu. Bununla ilgili olarak da, belgelerin hangi tarihe kadar, ne şekilde değerlendirilebileceğiyle ilgili yeni bir düzenleme yaptık. Bununla ilgili olarak da bir “Hak Kazanma Tarihi” diye mevzuatımıza yeni bir kavram ilave ettik. “Belge Hak Kazanma Tarihi”nin neler olduğunu yönetmelik değişikliğimizde detaylı olarak anlattık.

Konsorsiyum ortaklarının iş deneyim belgesi düzenlenmesi şartlarını belirledik. Bu da mevzuatımızda çok net olan bir hüküm değildi. Bu konuya daha bir açıklık getirdik.

İdarelerin anahtar teknik personelin meslek grubunu belirlemesiyle ilgili olarak belli bir kriter ortaya koyduk, idarelere belli bir sınırlama getirdik. İşin yaklaşık maliyetindeki meslek grubunun ağırlığının minimum yüzde 30 olmasını istedik. Yani 100 liralık bir işte 1 liralık bir meslek grubunun çalışması gerekiyorsa, bunun anahtar teknik personel olarak idare tarafından istenilmesinin önüne geçtik. Bunu, yüzde 30 olarak sınırladık.

         

Anahtar teknik personel olarak istenilecek belgelerle ilgili belli düzenlemeler yaptık. Yeni yürürlüğe giren madde metnimizle, artık ilan veya davet tarihinden geriye doğru bir yıllık dönem içinde idarenin öngördüğü sayıda ve niteliklerde anahtar teknik personelin ticari faaliyette bulunulan yerde istihdam edilmesini istemiştik. Tabii, hâlâ “Ticari faaliyette bulunulan yer” diyoruz. Ticari faaliyette bulunulan yerden kastımızı tebliğimizde açıklamıştık; ticaret sicilinde kayıtlı olan şubesi ya da merkezi olarak henüz şantiyeler yapılan düzenlemede bu kapsam içinde değil. Merkezde ya da ticaret siciline kayıtlı olan şubesinde çalışmasını istiyoruz anahtar teknik personelin. Ama şöyle bir çalışmamız oldu anahtar teknik personelle ilgili olarak: İlk ilan veya davet tarihi itibarıyla istekli bünyesinde çalışan anahtar teknik personelin oda kayıt belgesini istiyoruz ve mezuniyet belgesini de tabii ki. Ancak geçmişe doğru bir yıl boyunca farklı kişilerle bu kadroların bu görevin tevsik edilmesi durumunda geçmişe doğru bir yıllık dönemdeki çalışan personelle ilgili olarak oda kayıt belgesini değil, diplomasını istiyoruz. Böyle bir düzenleme getirdik anahtar teknik personelle ilgili olarak.

Panel bölümünün ardından soru cevap bölümüne geçildi.  İNTES üyeleri tarafından yoğun ilgi gören toplantı plaket töreninin ardından sona erdi.

 

 

 



Kullanım Koşulları | Gizlilik Politikası | Bize Ulaşın | İNTES

© İNTES, 2009 Tüm haklar saklıdır. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.
4. Cadde 719'uncu Sokak No: 3 Yıldız/Çankaya-ANKARA
T : 0 312 441 43 50
F : 0 312 441 36 43
YBH